Behramkale’nin taş sokaklarında yürürken ilk dikkat çeken şey mimaridir. İkincisi manzara. Ama asıl hikaye çoğu zaman gözümüzün önündekiler değil de, tezgahın arkasında, avlunun içinde saklıdır.
Bu köyün dönüşümünde en görünmez ama en güçlü rol kadınlara aittir.
Taş Evlerin İçindeki Üretim
Behramkale, Assos’un yukarı köyüdür; turizmle birlikte adı daha sık anılmaya başlamıştır. Fakat köyün ekonomisi yalnızca manzaradan ibaret değildir.
Kapı önlerinde kurulan küçük tezgahlarda:
İğne oyaları
El işi yazmalar
Dantel örtüler
Kurutulmuş kekik ve adaçayı demetleri
Ev yapımı reçeller ve zeytinyağları
Geleneksel halı ve kilim dokumaları
Özellikle halı dokuması, Behramkale ve civar köylerde, yörük kökenli motifler her ilmek bir hikaye taşıyor Yalnızca bir el sanatı değil, zaman, sabır ve hafıza işidir. Tezgah başında geçirilen uzun saatler desenlerin nesilden nesile aktarılmasıyla birleşir. Dokunan her halı, bir evin hikayesini, bir kadının emeğini anlatır.
Her biri ‘hediyelik eşya’ kategorisine girer belki ama; aslında her biri geçim üründür.
El Emeğinden Ekonomiye
Turizm arttıkça Behramkale’nin kadınları da üretim biçimini dönüştürdü. Eskiden çeyiz sandığı için yapılan oyalar, bugün misafirlerimizin valizinde birer hatıra olarak giriyor.
Evde kaynatılan incir ya da karadut reçeli, artık yalnızca kış hazırlığı değil; doğrudan bir gelir kaynağı. Bu küçük ölçekli üretim, köyde kadınların ekonomisini arttırdı.
Özlediğimiz bir dayanışma mevcut. Komşu komşunun ürününü önerir, biri reçel yaparken diğeri oya satar. Turistler için bu sadece bir alışveriş, köy içinse sürdürülebilirliktir. Kadınlar burada hem geleneksel teknikleri koruyor hem de modern tasarımlarla ürünlerini çeşitlendiriyor.
Behramkale’nin sosyal yapısı geleneksel Anadolu köy karakterini taşır. Fakat turizmle birlikte dış dünyayla temas arttıkça kadınların rolü de ev içinden kamusal alan doğru genişlemiştir. Tezgah başında İngilizce birkaç kelime öğrenen, fiyat pazarlığı yapan, ürünün hikayesini anlatan kadın, farkında olmadan kültürel bir temsilciye dönüşür.
Kasabanın ruhu yalnızca antik kalıntılardan ibaret değildir. O ruhu taşıyan özel insanlar vardır.
Her yerleşim yerinin turizmle kurduğu ilişki kendine özgüdür. Behramkale’de bu ilişki, büyük değişimlerden çok küçük adımlarla şekillenmiştir. Günlük yaşamın bir parçası olan ev üretimi, zamanla köyü ziyaret edenlerle buluşmuştur.
Ve belki de Behramkale’yi özel kılan tam da budur. Taş duvarların ardında, sessizce sürdürülen bir kadın emeği vardır.
Behramkale' ye yolun düşerse o tezgahlardan bir şeyler alıp destek olmak en güzel karşılık olur.
Bu taş sokaklara hayat veren emeklere saygıyla.
Toplam Blog Yazısı: 159